Nhiệm vụ mang tính chiến lược

Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh cho biết, Đà Nẵng đang đứng trước vận hội lớn, một bước ngoặt lịch sử. Việc điều chỉnh quy hoạch thành phố thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là nhiệm vụ mang tính chiến lược và cấp thiết, là cơ sở định hướng lâu dài cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.

Đà Nẵng là một trong số ít địa phương hội tụ đầy đủ 5 loại hình giao thông chủ yếu gồm đường bộ, đường sắt, hàng không, đường biển và đường thủy nội địa. Sau hợp nhất, thành phố mới tiếp tục được kế thừa định hướng phát triển cùng các cơ chế, chính sách đặc thù đã được Trung ương ban hành cho thành phố trước đây. Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố xác định phát triển KT-XH theo định hướng phát triển kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, kinh tế biển, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt bình quân từ 11%/năm trở lên. Việc điều chỉnh quy hoạch thành phố Đà Nẵng lần này không phải là làm lại từ đầu, mà là sự tích hợp quy hoạch 2 địa phương đã được phê duyệt trước đây. Cùng với đó, rà soát và điều chỉnh những nội dung thật sự cần thiết để phù hợp với tình hình thực tế thành phố sau hợp nhất, với cách tiếp cận có chọn lọc và thống nhất trong tư duy phát triển.

Không thể đi theo mô hình tăng trưởng thông thường

Trao đổi tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận, hiến kế để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng kinh tế thành phố.

Theo PGS-TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Đà Nẵng muốn bứt phá trong giai đoạn tới thì không thể tiếp tục đi theo mô hình tăng trưởng thông thường. Thành phố cần một mô hình phát triển khác thường, đủ mạnh để tạo ra bước nhảy vọt, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Việc điều chỉnh quy hoạch cần mở ra dư địa mới để thu hút các nhà đầu tư lớn và các dòng vốn chiến lược mang tầm quốc tế. Và một trong những yêu cầu then chốt là mở rộng không gian phát triển gắn với liên kết vùng. Đà Nẵng có lợi thế về trung tâm dịch vụ, nguồn nhân lực chất lượng cao và vai trò chiều cao phát triển, đồng thời hiện sở hữu dư địa đất đai rộng lớn, đóng vai trò chiều rộng không gian. "Chiến lược mở rộng không gian về phía nam có ý nghĩa quyết định. Nếu không hành động kịp thời và đủ quyết liệt, Đà Nẵng có nguy cơ bỏ lỡ thời cơ và tụt lại trong cạnh tranh phát triển", PGS-TS Trần Đình Thiên nhận định.

Đối với các động lực tăng trưởng mới, ông Thiên đề xuất xây dựng Khu thương mại tự do (FTZ) thế hệ mới với quy mô đủ lớn, cơ chế đủ mạnh, tránh tình trạng manh mún. Cùng với đó là định hướng phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng song song với TP Hồ Chí Minh cũng như phát triển đô thị sân bay và cảng biển, đặc biệt tại khu vực Chu Lai - Kỳ Hà, gắn kết chặt chẽ giữa sân bay, công nghiệp và công nghệ cao. Theo ông Thiên, quy hoạch phát triển của Đà Nẵng cũng cần cập nhật đầy đủ tác động của công nghệ cao, nhất là trí tuệ nhân tạo, vào cấu trúc công nghiệp và mô hình tăng trưởng, hướng tới hình thành trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao mang tầm quốc tế.

PGS.TS Bùi Tất Thắng - Nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũ) cho rằng, để đạt được tốc độ tăng trưởng 2 con số như kỳ vọng, dự thảo quy hoạch cần xác lập được mô hình tăng trưởng mới. Ngoài việc tích hợp quy hoạch của 2 đơn vị cũ, bản dự thảo cần cập nhật số liệu mới nhất của năm 2025, làm rõ các nội dung điều chỉnh về quy hoạch hạ tầng, Khu thương mại tự do. Việc xác định rõ các ngành kinh tế mũi nhọn và các chỉ tiêu cụ thể là điều kiện quan trọng để quy hoạch khả thi. Ngoài ra, vấn đề tổ chức không gian phát triển cũng được mổ xẻ kỹ lưỡng.

Lấy đột phá thể chế làm chìa khóa mô hình tăng trưởng

TS Nguyễn Đình Cung- Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương lưu ý về tầm quan trọng và có ý nghĩa quyết định là đột phá thể chế. Theo TS Cung, đột phá thể chế không chỉ là cải cách hành chính hay điều chỉnh từng phần, mà phải tạo ra một "điểm gãy" - sự đoạn tuyệt với mô hình tăng trưởng cũ để thiết lập một mô hình mới hiệu quả hơn. Đồng thời đề nghị, đột phá thể chế của Đà Nẵng cần tập trung vào 3 trụ cột: Khu thương mại tự do, Trung tâm tài chính quốc tế và cơ chế thử nghiệm (sandbox). Trong đó, Khu thương mại tự do không chỉ là không gian đất đai mà quan trọng hơn là "không gian thể chế", nơi có thể thử nghiệm các luật chơi và cách làm mới. Quy hoạch TP Đà Nẵng cần được thiết kế như một kịch bản điều hành linh hoạt, thay vì một bản quy hoạch tĩnh; tư duy quản trị phải tạo ra các bước nhảy về năng suất. "Thể chế mới phải trở thành logic vận hành xuyên suốt, tích hợp khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; đồng thời tạo môi trường minh bạch, ổn định để khu vực kinh tế tư nhân trở thành lực lượng tiên phong đổi mới sáng tạo", T.S Nguyễn Đình Cung khuyến nghị.

Từ góc nhìn phản biện, PGS.TS Bùi Quang Bình - Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng chỉ ra một số điểm bất hợp lý trong dự thảo. Đáng chú ý là ở cách tiếp cận và tổ chức không gian phát triển có thể làm suy giảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện. Đánh giá mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với nguồn lực, PGS.TS Bùi Quang Bình cho rằng bản điều chỉnh quy hoạch cần xác lập rõ không gian phát triển sau sáp nhập là đối tượng trung tâm. "Thành phố cần thiết kế cơ chế điều phối không gian đa trung tâm, gắn các ngành kinh tế dẫn dắt với từng không gian cụ thể. Đồng thời phải lượng hóa được nguồn lực thực hiện và các yếu tố đánh đổi trong phát triển. Ngoài ra, cần hoàn thiện mô hình quản trị quy hoạch liên vùng, xác định rõ thứ tự ưu tiên đầu tư cho các khu chức năng và hạ tầng trọng điểm", PGS.TS Bùi Quang Bình khuyến nghị.

Ý kiến tham vấn của các chuyên gia cho thấy, để quy hoạch Đà Nẵng thực sự trở thành động lực phát triển mới, thành phố cần một tư duy tổng thể, đột phá và nhất quán, gắn chặt giữa mô hình tăng trưởng, tổ chức không gian và phân bổ nguồn lực, nhằm tận dụng tối đa cơ hội lịch sử đang mở ra cho thành phố.

Công Khanh